Teknoloji Geleneksel Mesleği Etkiledi: Beş Altı Elden Geçiyor Ama Talep Yok, ‘250 Esnaftan Sadece 8 Kaldı’

Edirne Süpürge Borsası’nda, mesleklerinin son temsilcileri olan süpürgeciler, mesleklerini yaşatmak için çaba sarf ediyor. Yaklaşık 30 yıl öncesine kadar bin kişiye yakın insanın geçim kaynağı olan ve 300 ustanın bulunduğu Süpürge Borsası’nda bugün geriye bir avuç esnaf kalmışken, azalan tüketim kâr elde etmelerini zorlaştırıyor. Ustalar, teknoloji karşısında zorlu koşullara rağmen mesleklerini sürdürmeye devam ediyor. Her ustanın elinden geçen süpürgeler, çeşitli üretim aşamalarından sonra nihai hale geliyor. Öncelikle temizleme işleminden geçirilen süpürge telleri daha sonra bağlanmak üzere sarma işlemine tabi tutuluyor.

‘TEKNOLOJİ BİZİ YENİKTİ’

Süpürge Borsası’nda 56 yıldır üretim yapan ve evli iki çocuk babası olan Hamdi Gaspar, “1970’li yıllardan 2000’li yıllara kadar burada süpürge imalatı yapan 200-250 iş yeri vardı. Bu iş yerlerinde her birinde beş kişi çalışıyordu. Bu durum yaklaşık bin kişinin ekmeğini kazandığı anlamına geliyordu; bacasız bir fabrika gibiydi. Ham maddeyi merkez köyler ve ilçe köyleri üretiyordu. O zamanlar ekim alanları fazlaydı. Türkiye’nin iç piyasasında bu mesleği icra edenlere hem ham madde olarak hem de satan tüccarlarla buradan ürünler gidiyordu. Zamanla gönderilen yerler kendi ham maddelerini üretmeye başladı ve imalat da yapmaya başladılar. Sonrasında teknoloji bizi zora soktu; hem ham madde üretimi düştü hem de imalat azaldı” şeklinde konuştu.

‘SÜPÜRGE OLANA KADAR BEŞ ALTIDAN GEÇİYOR’

Süpürgenin üretim aşamasını anlatan Gaspar, “Üretici tarlaya ekiyor ve ham maddeyi yetiştiriyor. Bunun tabii ki kesme, soymak ve taramak gibi aşamaları var. Üretim tamamlandıktan sonra ürün hazır hale getiriliyor. Kilogram üzerinden ticaret borsasında açık artırma usulü alıyoruz ve iş yerimizde kullanıyoruz. Yapımında yine aynı emek söz konusu. Şu anda burada hazırladığım ham maddeyi tek tek işliyorum. Daha sonra süpürge yapımına geçilecek; yani süpürgenin oluşabilmesi için beş altı elden geçiyor. Bu sezon o kadar zor bir dönem yaşadık ki satışlarımız ciddi şekilde düştü; ürettiğimiz mamulün sadece yüzde 50’sini satabildik. Ardından biraz hareketlilik oldu ama depomuzda hala satamadığımız ürünler kaldı ve şimdi onlar satıldı. Mevsim itibarıyla kışa girdiğimizde ürettiğimiz mamul olan süpürge satışlarımız yüzde 40-50’lere bile yaklaşmaz; kış aylarında satışlarımız oldukça düşer” ifadelerini kullandı.

‘MERKEZDE HAM MADDE ÜRETİMİ KALMADI’

Bölgede ham madde üretiminin düştüğünü belirten Hamdi Gaspar, “Genelde kırsal kesimde, köylerde ve Anadolu’da ağırlıklı olarak kullanılıyor bu ürünler. Bir süpürgenin en az 6-7 ay dayanabileceğini söyleyebilirim çünkü oldukça sağlam bir yapısı var; ayrıca plastik değil orijinal bir ürün bu da tüketimi azaltıyor. Ham maddenin üretimi merkez köylerimizde neredeyse yok olma aşamasına geldi; burada sadece birkaç hane ekiyor olabilir. Uzunköprü ilçemizdeki köylerde ise daha fazla ekiliyor ama maliyetleri de yüksek; bu işçilik gerektiren bir durumdur ve onların da haklı olduğu noktalar mevcut” dedi.

‘ÜRETİM YAPAN 3 ARKADAŞIZ BURADA’

Gaspar, “Şu an imalat yapan toplamda 8 esnaf var ancak gerçekten çok ürün üreten sadece üç arkadaşız burada. Eskiden haftanın dört veya beş günü servis yapılırken artık satışların azalması sebebiyle haftada sadece bir kez servis alabiliyoruz yani pazarlama işlemlerimiz bu şekilde ilerliyor. Elin parmaklarını geçmeyecek sayıda esnaf kaldı; yok denecek kadar aziz bizlerde görüyorsunuz ben hâlâ çalışıyorum ama bu işi yapacak yeni nesil neredeyse hiç kalmadı ve mevcut çalışanlar genelde yaşlılar oldu. Eskiden mesleğimiz çalışanlara para kazandırıyordu fakat şimdi pek mümkün olmuyor; meslek bitmez ama kar da sağlamıyor artık” diye belirtti.